Sztuczna inteligencja zestrzeliła odrzutowego drona na Ukrainie | Blipo.pl

Autonomiczne systemy antydronowe redefiniują zasady współczesnej obrony punktowej. Fot. Ministry of Defence of Ukraine.

Sztuczna inteligencja kontra odrzutowe drony – robotyczne wieżyczki z AI rewolucjonizują obronę powietrzną Ukrainy.

Współczesne konflikty zbrojne ewoluują w niesamowitym tempie, stając się poligonem doświadczalnym dla najnowocześniejszych technologii cyfrowych. Trwająca wojna w Ukrainie już dawno została okrzyknięta starciem dronów, jednak najnowsze doniesienia z frontu pokazują, że wchodzimy w zupełnie nową erę – erę pełnej automatyzacji pola walki, gdzie systemy komputerowe przejmują zadania wymagające natychmiastowego czasu reakcji. Ukraińskie Siły Powietrzne oficjalnie potwierdziły pierwsze w historii udane zestrzelenie szybkich, odrzutowych dronów uderzeniowych przez w pełni autonomiczne, robotyczne wieżyczki strażnicze wyposażone w zaawansowaną sztuczną inteligencję. Na blogu Blipo.pl szczegółowo prześwietlamy tę rewolucyjną technologię, tłumaczymy mechanizm działania widzenia maszynowego i sprawdzamy, jak te zmiany wpływają na doktrynę obronną innych państw, w tym Polski.

Szybkość ponad ludzkie możliwości – dlaczego odrzutowy Geran-5 to tak trudny cel?

Rosyjska armia stale modyfikuje swoje środki napadu powietrznego, dążąc do sparaliżowania ukraińskiej obrony przeciwlotniczej. Doskonałym tego przykładem jest wprowadzenie do masowego użytku bezzałogowców nowej generacji, takich jak odrzutowe maszyny Geran-5 (rozwinięcie popularnych, śmigłowych Shahedów). Dzięki zastosowaniu napędu odrzutowego, drony te przemieszczają się z bez porównania większą prędkością.

Dnia klasycznych, tradycyjnych stanowisk obrony przeciwlotniczej obsługiwanych przez ludzi oznacza to gigantyczny problem. Okno czasowe, w którym tak szybki obiekt znajduje się w zasięgu skutecznego strzału, jest ekstremalnie krótkie. W takich realiach człowiek staje się najsłabszym ogniwem całego procesu: czas potrzebny na dostrzeżenie punktu na niebie, jego identyfikację, ręczne nakierowanie ciężkiego karabinu, obliczenie poprawki balistycznej i otwarcie ognia jest po prostu zbyt długi. Każdy, nawet minimalny błąd operatora oznacza bezpowrotną utratę szansy na neutralizację zagrożenia.

Widzenie maszynowe w akcji – jak komputer samodzielnie kieruje ogniem?

Odpowiedzią Ukraińców na to wyzwanie okazało się stworzenie i rozmieszczenie na strategicznych kierunkach robotycznych stanowisk ogniowych. Co niezwykle ciekawe, sama wieżyczka nie jest bronią rodem z filmów science-fiction i nie wykorzystuje zaawansowanych laserów – jej podstawowym elementem wykonawczym pozostaje klasyczny, sprawdzony wielkokalibrowy karabin maszynowy. Cała rewolucja i innowacja kryją się w systemie wykrywania zagrożeń i naprowadzania broni.

Stanowisko zostało zintegrowane z nowoczesnym systemem widzenia maszynowego (Computer Vision). Wysokorozdzielcze kamery optyczne oraz termowizyjne bez przerwy i w trybie całodobowym skanują przestrzeń powietrzną wokół chronionego obiektu. W momencie pojawienia się intruza, algorytmy sztucznej inteligencji automatycznie wyizolowują cel z tła, identyfikują go jako obiekt wrogi i przejmują nad nim pełną kontrolę śledzenia. AI w ułamku sekundy wykonuje skomplikowane obliczenia matematyczne, biorąc pod uwagę prędkość drona, trajektorię lotu, odległość oraz parametry balistyczne amunicji, a następnie automatycznie ustawia lufę karabinu w idealnym punkcie celowania. Rzecznik ukraińskich Sił Powietrznych Jurij Ihnat przyznał wprost, że udane zestrzelenia odrzutowych maszyn Geran-5 całkowicie rozwiały początkowe wątpliwości inżynierów co do skuteczności tak kompaktowych systemów.

Ekonomia wojny – tania amunicja zamiast ekstremalnie drogich rakiet

Poza niesamowitą szybkością działania, robotyczne wieżyczki z AI rozwiązują jeszcze jeden, kluczowy problem współczesnej defensywy – kwestię ekonomii pola walki. Masowe ataki tanich dronów uderzeniowych mają na celu nie tylko zniszczenie infrastruktury, ale przede wszystkim doprowadzenie do wystrzelania przez obronę przeciwlotniczą zapasów rzadkich i ekstremalnie drogich pocisków rakietowych. Stosowanie rakiety kosztującej kilkaset tysięcy dolarów do zniszczenia drona wartego ułamek tej kwoty jest na dłuższą metę strategią prowadzącą do porażki.

Robotyczna wieżyczka zużywa do likwidacji celu zaledwie krótką, precyzyjną serię klasycznych nabojów maszynowych, co czyni koszt pojedynczego przechwycenia niemal niezauważalnym dla budżetu obronnego. Urządzenie po zlikwidowaniu zagrożenia natychmiast powraca do trybu czuwania i jest gotowe do odparcia kolejnego nalotu. System ten nie zastąpi oczywiście dalekosiężnej obrony rakietowej czy myśliwców, ale stanowi idealną, ostatnią warstwę ochrony (tzw. obronę punktową) dla elektrowni, składów paliw, mostów czy osiedli mieszkaniowych.

Polska również stawia na inteligentne systemy – programy Inteligentna Granica i MACS

Doświadczenia z ukraińskiego frontu są bardzo wnikliwie analizowane przez polskie Dowództwo Operacyjne oraz rodzimy przemysł zbrojeniowy. Zagrożenie ze strony szybkich bezzałogowców Geran-4 i Geran-5 staje się realnym wyzwaniem także dla naszego kraju. Choć polskie lotnictwo planuje wdrożyć do walki z takimi celami samoloty FA-50GF, to rozwiązania naziemne oparte na automatyzacji rozwijają się u nas równie dynamicznie.

Polskie wojsko ujawniło niedawno zaawansowane kulisy funkcjonowania systemu Inteligentna Granica na rubieżach z Białorusią, gdzie kluczową rolę odgrywa monitoring sensoryczny i automatyczne algorytmy wykrywania intruzów. Co więcej, w kraju trwają intensywne prace nad narodowym systemem antydronowym MACS. To zaawansowana platforma, która integruje czujniki radarowe, zaawansowane sensory termiczne oraz detektory akustyczne (nasłuchujące dźwięk silników) z modułem sztucznej inteligencji. Podobnie jak na Ukrainie, polska myśl techniczna dąży do tego, aby maksymalnie odciążyć operatora i przenieść ciężar walki z drona na szybkie oprogramowanie i natychmiastowy przepływ informacji między sensorami a bronią.